Meksika'da notario público: ne yapar, ne zaman gerekir?

Meksika’ya yerleşen Türk vatandaşlarının en çok yanlış konumlandırdığı kurum notario público’dur. Türkiye’deki noter algısıyla yaklaşıldığında süreç ve maliyet beklentisi baştan yanlış kurulur.

Notario nedir, ne değildir?

Meksika’da notario público, devletin kendisine kamu görevi verdiği, hukuk eğitimli ve sınavla göreve gelen bir hukukçudur. Sayıları eyalet bazında sınırlıdır ve yetki alanları eyalet mevzuatıyla belirlenir.

Türkiye’deki noterden farkı yetkinin genişliğidir. Notario yalnızca imza onaylamaz; işlemin hukuka uygunluğunu denetler, tarafların ehliyetini araştırır, gerekli vergileri hesaplayıp keser ve düzenlediği belgeye resmî senet (escritura pública) niteliği kazandırır.

Buna karşılık notario sizin avukatınız değildir. Tarafsızdır ve iki tarafa birden hizmet eder. Menfaatinizi savunacak birine ihtiyacınız varsa ayrıca avukat tutmanız gerekir. Bu ayrım, alım satımda en çok zarar doğuran noktadır.

Hangi işlemler notario önünde yapılır?

Uygulamada şu işlemler notario gerektirir: taşınmaz alım satımı ve ipotek, şirket kuruluşu ve ana sözleşme değişiklikleri, vasiyetname (testamento), belirli vekâletnameler (poder notarial), miras intikali işlemleri ve bazı resmî beyanlar.

Taşınmaz devri notario önünde yapılmadıkça tapu siciline geçmez. Elden yapılan “sözleşmeli satış”, size mülkiyet vermez.

Maliyet nasıl oluşur?

Notario ücreti tek kalem değildir. Faturada genellikle şunlar birleşir: notario’nun kendi ücreti, devir vergisi (ISAI veya eyalete göre farklı adla), tapu sicil harcı, sertifika ve araştırma masrafları, gerekiyorsa değerleme (avalúo) ücreti.

Toplam tutar taşınmazın değerine ve eyalete göre ciddi biçimde değişir. Alıcı olarak bu masrafların büyük kısmını üstlenmeniz olağandır. Teklif aşamasında notario’dan yazılı bir masraf tahmini isteyin.

Vasiyetname neden önemli?

Meksika’da mal varlığı olan yabancılar için vasiyetname, geride kalanların yükünü belirgin biçimde azaltır. Vasiyet olmadan miras süreci uzar ve masraflı hâle gelir. Birçok eyalette Eylül ayında indirimli vasiyet kampanyaları düzenlenir.

Türkiye’de de mal varlığınız varsa iki ülkenin belgelerinin birbirini iptal etmemesine dikkat edin; bu, iki tarafta da hukuki destek gerektiren bir konudur.

Notario seçerken

Satıcının veya emlakçının önerdiği notario’yu otomatik kabul etmeyin. Kendi seçiminizi yapmaya çalışın ve seçtiğiniz kişinin ilgili eyalette yetkili olduğunu doğrulayın. Eyaletlerin notario listeleri kamuya açıktır; federal ve eyalet kurumlarının duyuruları gob.mx üzerinden izlenebilir.

İspanyolcanız yeterli değilse tercüman bulundurun. Notario belgeyi yüksek sesle okur ve imzadan önce anlamadığınız bir şey kalmamalıdır. Anlamadığınız bir escritura’yı imzalamayın.

Yurt dışından getirdiğiniz belgeler için apostil ve yeminli çeviri gerekebilir; süreç için gazetemizin federal belge apostil rehberine bakabilirsiniz.

Uygulama kontrol listesi

• Notario’nun tarafsız olduğunu ve avukatım olmadığını biliyorum.
• Gerekirse ayrıca kendi avukatımı tuttum.
• Notario’yu mümkün olduğunca kendim seçtim.
• Yazılı masraf tahmini istedim.
• Vergi ve harçların kime ait olduğunu netleştirdim.
• İspanyolcam yetersizse tercüman ayarladım.
• İmzalamadan önce belgeyi anladığımdan emin oldum.
• Yurt dışı belgelerim için apostil ve çeviriyi hazırladım.

Kaynaklar ve güncellik

Bu yazı Meksika’da notario público kurumunun genel işleyişini anlatır. Yetkiler, ücret tarifeleri ve vergiler eyalete göre değişir ve güncellenir. İşlem yapmadan önce ilgili eyaletin mevzuatını ve seçtiğiniz notario’nun yetkisini doğrulayın. Bu yazı hukuki tavsiye değildir.