Meksika'da PTU: işçinin kâr payı hakkı rehberi

Meksika’da mayıs ayı, çalışanlar için ayrı bir anlam taşır. PTU (Participación de los Trabajadores en las Utilidades), kâr eden işletmelerde çalışanların kârdan pay alma hakkıdır ve işverenin insafına bırakılmış bir ikramiye değildir.

Meksika’da ilk yılını geçiren birçok Türk çalışan bu hakkı bilmediği için hiç sormuyor.

Oran ve tavan

Çalışanların kâra katılım oranı, konuya ilişkin ulusal komisyon tarafından belirlenir ve hâlihazırda net kârın yüzde 10’udur.

2021 taşeronluk reformuyla birlikte bir üst sınır getirildi ve bu sınır işçi lehine kurgulandı: azami tutar, üç aylık ücret ya da son üç yılda alınan katılımın ortalaması olup, bu ikisinden işçi için daha elverişli olanı uygulanır.

Yani tavan otomatik olarak üç aylık ücret değildir. Geçmiş yıllarda daha yüksek PTU aldıysanız, ortalama sizin lehinize olabilir.

Ödeme takvimi

Ödeme süresi işverenin hukuki niteliğine göre değişir. Tüzel kişi (şirket) nezdinde çalışanlara ödeme en geç 30 Mayıs, gerçek kişi işveren nezdinde çalışanlara ise en geç 29 Haziran tarihine kadar yapılmalıdır.

Bu tarihler geçtiğinde hakkınız düşmez, ancak takip başlatmanız gerekir. Çalışma bakanlığının konuya ilişkin bilgilendirmeleri gob.mx üzerindeki PTU sayfalarında yayımlanır.

Kimler alır, kimler almaz?

Kural olarak işletmede çalışan işçiler PTU’ya hak kazanır. Yıl içinde işten ayrılmış olmak hakkı tek başına ortadan kaldırmaz; çalışılan süreyle orantılı hesap yapılır. Bu nedenle mayıs ayında artık orada çalışmıyor olsanız bile önceki yıl için hakkınız doğmuş olabilir.

Kanun bazı istisnalar ve özel durumlar öngörür; yöneticiler, yeni kurulan işletmeler ve belirli kuruluşlar için farklı kurallar bulunur. Kendi durumunuzu genel kurala göre değil, kanunun ilgili maddelerine göre değerlendirin.

Hesap neye göre yapılır?

Dağıtılacak tutar, işletmenin beyan ettiği vergilendirilebilir kâra dayanır. Dağıtımın bir bölümü çalışılan gün sayısına, bir bölümü alınan ücrete göre paylaştırılır.

İşletmenin beyanına ulaşma ve itiraz etme hakkınız vardır. Kâr beyanının doğruluğuna ilişkin şüpheniz varsa, çalışanların oluşturduğu komisyon üzerinden bilgi talep edilebilir.

Kayıt dışı çalışıyorsanız

PTU, bordroya kayıtlı olmanın somut karşılıklarından biridir. Kayıt dışı çalışan biri bu hakkı fiilen kullanamaz. Kayıt ve numaralarınız için gazetemizin CURP, RFC ve NSS rehberine bakabilirsiniz.

Uygulama kontrol listesi

• Bordroya kayıtlı çalıştığımı doğruladım.
• İşverenimin tüzel kişi mi gerçek kişi mi olduğunu biliyorum.
• Buna göre 30 Mayıs veya 29 Haziran tarihini takvime aldım.
• Tavanın üç aylık ücret ile son üç yıl ortalamasından lehime olan olduğunu biliyorum.
• Yıl içinde ayrıldıysam orantılı hakkımı sordum.
• Ödeme yapılmazsa PROFEDET’e başvurmayı planladım.
• Bordro ve CFDI kayıtlarımı sakladım.

Kaynaklar ve güncellik

Bu yazı çalışma bakanlığı ve federal işçi savunuculuğu kurumunun PTU bilgilendirmelerine dayanır. Oran, tavan hesabı, süreler ve istisnalar değişebilir. Hak talebinde bulunmadan önce güncel resmî kaynakları kontrol edin veya PROFEDET yönlendirmesi alın. Bu yazı hukuki tavsiye değildir.