Meksika'da Çalışan Buluşu ve Patent Hakları

Meksika’da çalışan tarafından işyerinde geliştirilen her fikir otomatik olarak işverene ait değildir; şirket ekipmanı kullanılmadı diye her buluş da otomatik olarak çalışanda kalmaz. Ley Federal del Trabajo’nun 163. maddesi, mucit adı, mülkiyet, patentten yararlanma ve ek tazminat için görevin niteliğine göre ayrım yapar.

İlk kural, mucidin adının buluş sahibi olarak gösterilme hakkıdır. Patent veya ekonomik kullanım hakkı başka tarafa ait olsa bile, buluşu yapan kişinin adı konusundaki bu hüküm ayrıca değerlendirilir. Ekip çalışmasında katkı sahipleri ve her katkının teknik niteliği erken aşamada kaydedilmelidir.

Araştırma görevi verilmişse mülkiyet analizi değişir

Çalışan, işveren hesabına araştırma veya şirket süreçlerini geliştirme işi yapmak üzere görevlendirilmişse buluşun mülkiyeti ve patentten yararlanma hakkı işverene aittir. Ancak buluşun önemi ve işverene sağlayabileceği fayda, çalışanın aldığı ücretle orantılı değilse mucit ek tazminat isteyebilir.

Ek tazminat tarafların anlaşmasıyla; anlaşma olmazsa tribunal tarafından belirlenebilir. “Maaşını zaten aldı” cümlesi, artículo 163’teki bu olası ek hakkı tek başına ortadan kaldırmaz. Buluşun ekonomik değeri, lisans, maliyet tasarrufu, satış etkisi ve çalışanın görevi somut kanıt gerektirir.

Araştırma veya süreç geliştirme görevi dışındaki diğer durumlarda mülkiyet kural olarak buluşu yapan kişi veya kişilere aittir. Bununla birlikte işveren, eşit koşullarda buluşu özel kullanma veya patentleri satın alma konusunda öncelikli hakka sahip olabilir. Bu öncelik, işverenin her koşulda ücretsiz ve sınırsız kullanım hakkı olduğu anlamına gelmez.

Buluş kaydını kamu açıklamasından önce kurun

Teknik problem, ilk çözüm tarihi, deney, çizim, kod sürümü, katkı sahibi, kullanılan kaynak ve tanıkları zaman damgalı kayıtla koruyun. Ancak patent başvurusu öncesi kamuya açıklama yenilik analizini etkileyebilir; konferans, satış teklifi, açık depo veya sosyal medya paylaşımından önce patent uzmanı değerlendirmesi alın.

İş sözleşmesi, job description, araştırma hedefi, invention-assignment maddesi, şirket politikası, fon kaynağı ve çalışma saatleri birlikte incelenmelidir. Çok geniş “gelecekteki tüm fikirler” hükmünün LFT artículo 163 ile nasıl uyuştuğunu yalnız sözleşme metninden varsaymayın.

İşe girişte görev ve fikrî mülkiyet maddesini bireysel iş sözleşmesi rehberimizdeki zorunlu koşullarla birlikte inceleyin. Sonradan değişen araştırma görevi için yeni kapsam, tarih ve ücret kaydı oluşturun; eski unvan tek başına fiilî görevi göstermeyebilir.

İşveren, disclosure formunda buluşu alan kişi, tarih, gizlilik sınıfı ve değerlendirme sonucunu kaydetmelidir. Çalışan, şirket sırrını kişisel hesaba göndermemeli veya kanıt için kaynak kodunu izinsiz kopyalamamalıdır. Meşru erişim ve gizlilik yükümlülüğü korunurken katkı kaydı oluşturulabilir.

Patent sahipliği, mucitlik ve iş hukuku tazminatı farklı sorulardır. IMPI başvurusu veya patentte yazan hak sahibi, işçilik tazminatı analizini tek başına bitirmeyebilir. İş ilişkisi sona ermeden önce devam eden başvuru, lisans ve ödeme şartları yazılılaştırılmalıdır.

Bağlayıcı iş hukuku kuralı için Cámara de Diputados’un Ley Federal del Trabajo, artículo 163 metnini esas alın. Patent başvurusu, yenilik ve hak sahipliği için ayrıca yetkin sınai mülkiyet uzmanı gerekir.