Meksika'da İş İlişkisinin Sona Ermesi: Artículo 53
Mutual agreement, çalışanın ölümü, işin veya sürenin gerçek bitişi, çalışmayı imkânsız kılan durum ve toplu kapanış nedenlerini fesihten ayırın.
Meksika’da terminación, çalışanın istifası veya taraflardan birinin ihlale dayalı rescisión işlemiyle aynı değildir. Ley Federal del Trabajo’nun 53. maddesi, iş ilişkisinin kanunda sayılan olay nedeniyle sona erdiği halleri düzenler. Belge başlığı değil, gerçek neden ve kanıt belirleyicidir.
Sayılan nedenler tarafların karşılıklı rızası, çalışanın ölümü, artículos 36–38’e uygun işin bitmesi veya gerçek sürenin/sermaye yatırımının sona ermesi, çalışmayı imkânsız kılan fiziksel ya da zihinsel iş göremezlik veya açık yetersizlik ve artículo 434’teki toplu sona erme halleridir.
Karşılıklı anlaşma özgür ve kalemleri açık olmalı
Mutuo consentimiento için iki tarafın gerçek iradesi gerekir. “Yoksa tazminat alamazsın” baskısıyla imzalanan, boş bırakılan veya olaydan sonra geriye tarihlenen belge uyuşmazlık yaratır. Anlaşmada son çalışma günü, neden, ücret, proporcional aguinaldo, vacation, prima vacacional, kıdem primi ve uygulanabilen diğer kalemler ayrı gösterilmelidir.
İmzalı convenio her durumda bütün hakların geçerli biçimde kaldırıldığı anlamına gelmez. LFT’deki vazgeçilemez haklar ve onay usulü ayrıca incelenir. Çalışan kopyasını ve ödeme kanıtını almadan yalnız net toplamı kabul etmemelidir.
Belirli işin tamamlanması veya sürenin dolması ileri sürülüyorsa sözleşmenin neden gerçekten belirli olduğu, tanımlanan işin bitip bitmediği ve çalışmanın fiilen sürüp sürmediği kontrol edilir. İş aynı şekilde devam ederken yalnız takvim tarihi doldu diye ilişkiyi sona ermiş saymak, belirsiz süreli ilişki analizini ortadan kaldırmaz.
İş göremezlikte alternatif görev hakkını kontrol edin
Artículo 54’e göre çalışmayı imkânsız kılan durum iş dışı bir nedenden kaynaklanıyorsa çalışan bir aylık ücret ile artículo 162 esaslarına göre hizmet yılı başına 12 günlük ödemeye veya mümkünse ve kendisi isterse yetenekleriyle uyumlu başka işe hak kazanabilir. Diğer kanunlardan doğan prestaciones ayrıca korunur.
Bu değerlendirmede tıbbi tanı ile işin temel görevleri birbirine bağlanmalıdır. İşveren yalnız teşhis adından sonuç çıkarmamalı; çalışanın yapabildiği görev, makul güvenlik koşulu ve açık pozisyon değerlendirilmelidir. Çalışan tıbbi belgenin kapsamını, iş tanımını ve alternatif görev talebini yazılı saklasın.
Artículo 55, işveren terminación nedenini uyuşmazlıkta kanıtlayamazsa çalışanın artículo 48’deki haklarının gündeme geleceğini söyler. İşverenin “kontrat bitti” cümlesi tek başına yeterli kanıt değildir; başlangıç sözleşmesi, uzatmalar, fiilî görev ve bitiş olayı birlikte sunulmalıdır.
İşveren çalışana terminación bildiriminde dayandığı fracción’u, olayı, yürürlük tarihini ve nihai ödeme gününü açıkça yazsın. Çalışan bildirimi teslim aldığı tarih ile son fiilî çalışma gününü ayrı kaydetsin. Bir belge “karşılıklı anlaşma” derken erişim kaydı daha önce işveren tarafından kesilmişse bu kronoloji özellikle korunmalıdır.
Ödeme ayrımı için finiquito-liquidación rehberimizi, işveren ihlal nedeniyle feshettiyse Artículo 47 rehberimizi kullanın. İtiraz süresini terminación belgesinin başlığına bakarak varsaymayın.
Bağlayıcı çerçeve için Cámara de Diputados’un Ley Federal del Trabajo, artículos 53–55 metnini esas alın. Bu yazı belirli sona erme nedeninin geçerli olduğu sonucunu vermez.
