Meksika Prima de Antigüedad: Kıdem Primi Rehberi
On iki günlük kıdem primi kuralını; gönüllü ayrılışta 15 yıl eşiği, fesih ve haklı ayrılık istisnaları, ücret tavanı ve diğer alacaklardan ayrımıyla hesaplayın.
Meksika’da prima de antigüedad, finiquito veya işten çıkarma tazminatının başka adı değildir. Ley Federal del Trabajo’nun 162. maddesi, trabajadores de planta için her hizmet yılı başına 12 günlük ücret esaslı ayrı bir kıdem primi düzenler. Hakkın doğması, ayrılış biçimine göre değişir.
Çalışan kendi isteğiyle ayrılıyorsa en az 15 yıllık hizmet koşulu aranır. Çalışan artículo 51 kapsamında haklı nedenle ayrıldığında veya işveren çalışanı işten çıkardığında—fesih haklı ya da haksız kabul edilsin—162. maddedeki 15 yıl şartı aynı biçimde uygulanmaz. Çalışanın ölümü halinde hak, kıdem süresinden bağımsız olarak kanunda belirtilen hak sahiplerine ödenir.
Önce ayrılış türünü doğru sınıflandırın
“Renuncia”, “rescisión”, “terminación” ve “despido” aynı hesap değildir. İşverenin hazırladığı belgede gönüllü istifa yazması, fiilî olayın mutlaka istifa olduğu anlamına gelmez; ancak imzalanan ifade uyuşmazlıkta önemli delil olabilir. Baskı altında istifa, ücret ödenmemesi nedeniyle haklı ayrılık veya doğrudan fesih iddiasında olay tarihini ve yazışmaları koruyun.
Hizmet başlangıç tarihini sözleşme, IMSS haftaları, ilk bordro, banka yatırımı ve personel kaydıyla karşılaştırın. İşveren değişikliğinde gerçek bir sustitución patronal varsa kıdem yalnız devir nedeniyle sıfırlanmaz; işveren değişikliği rehberimiz bu kontrolü açıklar.
On iki günü son maaşla doğrudan çarpmayın
Artículo 162, ücret tutarı için artículos 485 ve 486’ya gönderme yapar. Buna göre esas alınan miktar asgari ücretin altında olamaz; çalışanın ücreti uygulanabilir coğrafi alanın asgari ücretinin iki katını aşıyorsa kanundaki tavan hesabı gündeme gelir. Sınır bölgesi, çalışma yeri ve ilgili tarihteki asgari ücret doğru seçilmeden sonuç üretmeyin.
Tamamlanmamış hizmet yılı, değişken ücret ve hangi günlük ücretin kullanılacağı somut hesapta ayrıca doğrulanmalıdır. Bir elektronik hesaplayıcının yalnız “aylık maaş” istemesi, tüm bu değişkenleri doğru uyguladığını göstermez. Hesap kâğıdında hizmet tarihleri, yıl oranı, kullanılan günlük tutar, taban/tavan ve ara toplam ayrı görünsün.
İşe giriş veya ayrılış tarihinin yalnız yıl olarak yazılması eksik dönem hesabını görünmez kılar. Gün-ay-yıl tarihlerini ve ücretsiz izin gibi tartışmalı kesintileri ayrı satırda gösterin; hangi sürenin hizmetten sayıldığı konusunda taraflar farklı düşünüyorsa iki alternatif hesabı ve dayanağını açıkça kaydedin.
Prima de antigüedad; çalışılmış ücret, proporcional aguinaldo, kullanılmamış vacation, prima vacacional, PTU veya uygulanabilen fesih tazminatından bağımsız olabilir. İşverenin tek bir “net ödeme” yazması yeterli değildir. Finiquito ve liquidación rehberimiz kalemlerin ayrıştırılmasını gösterir.
Toplu gönüllü ayrılışlarda artículo 162, bir yıl içinde ayrılanların oranına göre ödeme sırası veya bir sonraki yıla erteleme kuralları da içerir. Bu istisnayı bireysel feshe otomatik uygulamayın. Convenio imzalamadan önce brüt kalemleri, vergi kesintisini ve banka ödemesini karşılaştırın; belgenin bir kopyasını alın.
Güncel metin için Cámara de Diputados’un Ley Federal del Trabajo, artículos 162, 485 ve 486 sürümünü esas alın. Bu rehber kişisel tazminat hesabı veya ödeme garantisi değildir.
