Meksika'da Çalışan mı Bağımsız Yüklenici mi?
Sözleşmenin başlığından önce kişisel hizmet, ücret ve fiilî bağımlılığı inceleyin; bordro dışı çalışmanın iş ilişkisi sayılıp sayılmadığını kanıtlarla değerlendirin.
Meksika’da bir kişiye “freelancer”, “proveedor” veya “prestador de servicios” denmesi, ilişkinin otomatik olarak bağımsız hizmet olduğu anlamına gelmez. Ley Federal del Trabajo’nun 20. maddesi iş ilişkisini, ücret karşılığında bir kişiye sunulan kişisel ve bağımlı çalışma olarak tanımlar. Bireysel iş sözleşmesinin biçimi veya adı değişse de aynı unsurlar aynı hukukî sonucu doğurabilir.
Artículo 21, işi kişisel olarak sunan ile bu işi alan arasında sözleşme ve iş ilişkisi bulunduğuna dair bir karine kurar. Bu nedenle yalnız fatura kesilmesi, RESICO kaydı, “honorarios” ödemesi veya tarafların metne bağımsız yüklenici yazması kesin cevap değildir. İnceleme, belgenin yanında işin gerçekte nasıl yönetildiğine bakmalıdır.
Subordinación fiilî yönetim yetkisidir
Subordinación değerlendirmesinde hizmeti alanın neyin, ne zaman, nerede ve hangi yöntemle yapılacağını bağlayıcı biçimde belirleme yetkisi önemlidir. Sabit vardiya, doğrudan amir onayı, devam kontrolü, izin düzeni, iç disiplin, zorunlu şirket prosedürü ve günlük talimatlar birlikte iş ilişkisini destekleyebilir. Buna karşılık kişinin işi kendi yöntemiyle örgütlemesi, sonucu taahhüt etmesi, birden fazla müşteriye hizmet verebilmesi ve kendi ticari riskini taşıması bağımsız hizmet yönünde olabilir.
Tek bir göstergeyi sonuç yerine koymayın. Şirket bilgisayarı kullanmak, uzaktan çalışmak, aylık ödeme almak veya tek müşteriye sahip olmak tek başına belirleyici değildir. Görevlerin kurumun olağan organizasyonuna nasıl bağlandığı, denetimin kapsamı, ikame kişi kullanma imkânı, hatalı işin ticari riski ve ödemenin zamana mı sonuca mı bağlı olduğu bütün dosyayla değerlendirilir.
İşveren veya hizmet alıcısı; imzalı metni, görev tanımını, ödeme kayıtlarını, çalışma saatlerini, talimat kanallarını, erişim yetkilerini, ekipman teslimini ve değişiklikleri aynı zaman çizelgesinde saklasın. Çalışan olduğunu ileri süren kişi de vardiya mesajı, amir talimatı, izin onayı, kurumsal hesap, performans değerlendirmesi ve düzenli ödeme kanıtlarının özgün kopyalarını korusun. Sonradan hazırlanmış özet, tarihli kaynak kayıtların yerine geçmez.
Vergi etiketi iş hukukunu tek başına çözmez
SAT rejimi ve CFDI düzeni vergi yükümlülüklerini etkiler; fakat LFT kapsamındaki sınıflandırmayı tek başına belirlemez. Aynı şekilde yazılı iş sözleşmesinin eksikliği ilişkiyi yok etmez. Artículo 24, toplu sözleşme bulunmadığında çalışma koşullarının yazılı düzenlenmesini öngörür; kayıt eksikliği fiilî kişisel ve bağımlı hizmeti bağımsız işe dönüştürmez.
Yanlış sınıflandırma ücret, izin, aguinaldo, tatil primi, sosyal güvenlik, iş riski ve ayrılık ödemeleri üzerinde sonuç doğurabilir. Geçmiş dönemi düzeltirken kişiden genel feragat alınması yerine dönem, çalışma biçimi, bordro ve IMSS kayıtları ayrı ayrı uzlaştırılmalıdır. Uzman hizmet modeli varsa REPSE rehberimizi, bağımsız vergi düzeni için RESICO rehberimizi kullanın.
İlişki kurulurken bireysel iş sözleşmesi rehberimiz ile rol, süre, yer ve ücreti yazılılaştırın. Güncel bağlayıcı metin için Cámara de Diputados’un Ley Federal del Trabajo, artículos 20, 21 ve 24 sürümünü esas alın; somut sınıflandırmayı çalışma olguları ve uzman değerlendirmesiyle doğrulayın.
