Meksika Trabajador de Confianza Hakları
Unvana değil fiilî yöneticilik, denetim ve işverene özel görevlere bakın; toplu haklar, güven kaybı ve önceki kadroya dönüş sonuçlarını ayrı değerlendirin.
Meksika iş hukukunda trabajador de confianza etiketi yalnız kartvizitte “manager”, “coordinador” veya “confidential” yazmasına bağlı değildir. Ley Federal del Trabajo’nun 9. maddesi statünün pozisyona verilen addan değil, gerçekten yürütülen işlevlerin niteliğinden doğduğunu söyler. Genel nitelikteki yönetim, inceleme, gözetim ve denetim görevleri ile işverenin işletmedeki kişisel işleri güven fonksiyonu sayılabilir.
Bu nedenle bütün beyaz yakalılar, şirket verisine erişen herkes veya yüksek ücret alan her kişi otomatik olarak güven çalışanı değildir. İş tanımı ile günlük gerçeklik karşılaştırılmalıdır: kişi kim adına bağlayıcı talimat veriyor, hangi personeli değerlendiriyor, genel denetim yetkisi var mı, mali veya operasyonel kontrolü hangi kapsamda yürütüyor ve görev doğrudan işverenin kişisel işine mi bağlanıyor?
Çalışma koşulları orantılı olmalı
Artículo 182, güven çalışanlarının koşullarının hizmetin niteliği ve önemiyle orantılı olmasını ve işletmedeki benzer işler için geçerli koşullardan daha düşük olmamasını öngörür. “Confianza” etiketi asgari çalışma hakkından vazgeçme değildir. Ücret, süre, izin, güvenlik ve diğer uygulanabilir haklar kayıtlı ve role uygun olmalıdır.
Artículo 183 uyarınca güven çalışanları diğer çalışanların sendikasına katılamaz; grev için çoğunluk belirlenirken hesaba katılmaz ve çalışan temsilcisi olamaz. Ayrıca toplu sözleşmenin imzalanması veya gözden geçirilmesine ilişkin oy ve danışma süreçlerine katılmalarına yönelik sınırlamalar bulunur. Bu hükümler kişinin her türlü örgütlenme hakkından tümüyle yoksun olduğu biçiminde genişletilmemelidir; tam süreç ve uygun örgütlenme biçimi somut statüyle doğrulanmalıdır.
Artículo 184, toplu iş sözleşmesindeki çalışma koşullarının kural olarak güven çalışanlarına da uzandığını; ancak toplu sözleşmenin aksini düzenleyebileceğini belirtir. Bu yüzden yalnız personel kategorisine bakmak yetmez. Yürürlükteki toplu sözleşmenin kapsam, istisna ve yan hak maddeleri doğrudan okunmalıdır.
Güven kaybı sınırsız fesih nedeni değildir
Artículo 185, işverenin makul bir güven kaybı nedeni varsa, bu neden Artículo 47’deki genel haklı fesih nedenleriyle örtüşmese bile ilişkiyi sona erdirebilmesine imkân tanır. Ancak “güven kalmadı” şeklindeki sonuç cümlesi yeterli incelemenin yerine geçmemelidir. Kararın dayandığı olay, görevle bağlantısı, tarih, bilgi kaynağı ve neden makul görüldüğü somutlaştırılmalıdır.
Çalışan da Kanun’un ilgili bölümündeki haklarını kullanabilir. Bildirimi teslim alırken olayları kabul ettiğini gösteren ifadeyle yalnız kopya aldığını belirten imzayı ayırsın; görev tanımı, yetki matrisi, değerlendirme, e-posta ve sistem kaydını korusun. İşveren, sonradan genişletilen soyut gerekçe yerine karar anındaki doğrulanabilir dosyayı saklasın. Genel fesih usulü için Artículo 47 rehberimizi kullanın.
Artículo 186 özel bir koruma daha getirir: işyerindeki sürekli bir pozisyondan güven görevine yükseltilen kişi, ayrılığı haklı gösteren bir neden yoksa önceki pozisyonuna döner. Terfi öncesi kadro, kıdem, görev değişikliği ve ücret belgeleri bu nedenle kaybedilmemelidir.
Ücret karşılaştırmasında eşit işe eşit ücret rehberimizi, örgütlenme çerçevesinde sendika üyeliği rehberimizi inceleyin. Güncel bağlayıcı hükümler için Cámara de Diputados’un Ley Federal del Trabajo, artículos 9 ve 182-186 sürümünü esas alın; unvan yerine gerçek görevi kanıtlarla sınıflandırın.
